Rijbewijsintrekking in België: Procedures, Beroep en Herstel
Elke dag spreken de Belgische rechtbanken bijna 300 rijverboden uit. Op jaarbasis verliezen meer dan 105.000 bestuurders hun rijbewijs – een duizelingwekkend cijfer. Als u tot deze automobilisten behoort die met deze situatie worden geconfronteerd, of als u vreest dat dit na een verkeerscontrole zou kunnen gebeuren, legt deze gids concreet uit wat u te wachten staat. Want tussen de onmiddellijke intrekking door de politie en het verval uitgesproken door een rechter, verschillen de gevolgen, termijnen en beroepsmogelijkheden aanzienlijk.
Sommaire (7 sections)
- 01Onmiddellijke intrekking en verval: twee verschillende realiteiten
- 02De overtredingen die leiden tot rijbewijsintrekking
- 03De herstelprocedure: examens en termijnen
- 04De werkelijke kosten van een rijbewijsintrekking
- 05Hoe een rijbewijsintrekking betwisten
- 06De rol van de advocaat in verkeersrecht
- 07Questions fréquentes
Onmiddellijke intrekking en verval: twee verschillende realiteiten
Verwarring komt vaak voor, maar het onderscheid is fundamenteel. De onmiddellijke rijbewijsintrekking is een administratieve maatregel die ter plaatse door de politie wordt genomen tijdens een controle. Geen rechter, geen procedure: de agent stelt de overtreding vast en neemt fysiek uw rijbewijs in. Deze maatregel is tijdelijk – meestal 15 dagen – en is bedoeld om een onmiddellijk gevaar van de weg te halen.
Het verval van het recht tot sturen daarentegen is een strafrechtelijke sanctie uitgesproken door de politierechtbank. Het komt na een gerechtelijke procedure en kan duren van 8 dagen tot 5 jaar, of zelfs definitief zijn in de ernstigste gevallen. De rechter beslist, na uw verdediging te hebben gehoord.
Concreet kunt u beide cumuleren: een onmiddellijke intrekking van 15 dagen gevolgd, enkele maanden later, door een gerechtelijk verval van meerdere maanden. De periodes worden niet automatisch gecompenseerd – een realiteit die veel bestuurders met bitterheid ontdekken.
De overtredingen die leiden tot rijbewijsintrekking
Sinds 1 juni 2023 zijn de regels strenger geworden. De onmiddellijke intrekking van 15 dagen geldt nu al vanaf 0,50 mg/l alcohol in de uitgeademde lucht (vroeger 0,65 mg/l), ofwel ongeveer 1,2‰ in het bloed. Boven 0,78 mg/l (1,8‰) kan de intrekking variëren van 6 uur tot 15 dagen, afhankelijk van de beoordeling van politie en parket.
Maar alcohol is niet de enige oorzaak. Hier zijn situaties die systematisch een onmiddellijke intrekking uitlokken:
• Snelheidsovertreding van meer dan 40 km/u op gewone wegen of 30 km/u in bebouwde kom • Rijden onder invloed van drugs (positieve speekseltest) • Vluchtmisdrijf na een ongeval • Rijden ondanks een lopend verval • Weigering om een alcohol- of drugstest te ondergaan
Voor gerechtelijk verval spreekt de politierechtbank deze sanctie verplicht uit voor overtredingen van de 4e graad: snelheidsovertreding van meer dan 40 km/u, ernstige alcoholintoxicatie, recidive binnen 3 jaar. In 2023 betrof meer dan 80% van de 8,4 miljoen vastgestelde verkeersovertredingen snelheidsovertredingen.
De herstelprocedure: examens en termijnen
Uw rijbewijs terugkrijgen na een verval is niet automatisch. De rechter kan – en in sommige gevallen moet – het herstel afhankelijk maken van het slagen voor examens. Dit is met name verplicht bij dronkenschap achter het stuur of recidive.
De herstelexamens vinden plaats in erkende centra: VIAS (voorheen BIVV), ExpertConsult, IPMT of Accès Conduite. Ze omvatten twee luiken:
Psychologisch examen: vragenlijsten over uw alcohol- en drugsgebruik, uw persoonlijkheid achter het stuur. Computertests meten uw reactietijden en uw vermogen om risico's in te schatten.
Medisch examen: evaluatie van uw fysieke geschiktheid om te rijden, vooral als alcohol of drugs uw capaciteiten kunnen hebben aangetast.
Na de examens brengen de arts en de psycholoog een gezamenlijk advies uit. Als u geschikt wordt verklaard, kunt u uw rijbewijs bij de rechtbank ophalen zodra uw vervalperiode eindigt. Als u ongeschikt wordt verklaard, moet u 6 maanden wachten voordat u de examens opnieuw kunt afleggen.
Vanaf januari 2026 zullen de totale kosten van de herstelexamens €550 bedragen (€425 voor het psychologische luik, €125 voor het medische luik).
De werkelijke kosten van een rijbewijsintrekking
Naast de initiële boete genereert de rijbewijsintrekking een cascade van kosten die velen onderschatten.
Boetes en onmiddellijke inningen: • Alcoholgehalte 0,8‰ tot 1,2‰: €400 • Alcoholgehalte 1,2‰ tot 1,5‰: €550 • Alcoholgehalte > 1,5‰: verplichte rechtbank, boete van €1.600 tot €16.000 • Recidive alcohol binnen 3 jaar: €3.000 tot €40.000
Gerechtskosten: • Bijdrage aan het slachtofferhulpfonds • Dossier- en griffiekosten
Herstelexamens: €550 (vanaf 2026)
Advocatenhonoraria: tussen €150 en €300 per uur, afhankelijk van ervaring en complexiteit van het dossier. Voor een volledige verdediging voor de politierechtbank, reken op €800 tot €2.500.
Zonder de indirecte kosten te vergeten: inkomensverlies als uw baan het rijbewijs vereist, alternatieve transportkosten, impact op uw autoverzekering die uw contract kan opzeggen of uw premie drastisch kan verhogen.
Hoe een rijbewijsintrekking betwisten
Een onmiddellijke intrekking betwisten is moeilijk maar niet onmogelijk. Deze administratieve maatregel kan zo snel mogelijk worden aangevochten bij de Procureur des Konings. Uw advocaat kan argumenteren over procedurefouten: niet-gekalibreerd meetapparaat, niet-naleving van de wettelijke termijn tussen twee blazen, geen vermelding van rechten...
Voor gerechtelijk verval beschikt u over verschillende hefbomen:
Vóór het vonnis: uw advocaat kan de bewijselementen betwisten (kalibratie van de ademtest, regelmatigheid van het proces-verbaal, naleving van de taalprocedure). Politie-processen-verbaal hebben een bijzondere bewijskracht in België – ze gelden als bewijs tot het tegendeel – maar dit tegenbewijs kan worden geleverd.
Na het vonnis: u heeft 15 dagen om in beroep te gaan bij het Hof van Beroep. Dit is vaak het laatste redmiddel om de duur van het verval te verminderen.
Aanpassingsverzoek: als het verval uw baan in gevaar brengt, kan de rechter een beperkt rijbewijs toekennen voor professionele verplaatsingen. Deze uitzonderlijke maatregel vereist solide argumentatie en bewijs van absolute noodzaak.
De rol van de advocaat in verkeersrecht
Voor de politierechtbank bent u niet verplicht om u te laten bijstaan door een advocaat. Maar in de praktijk is alleen verschijnen zelden een goed idee. Het verkeersrecht is technisch, de belangen zijn hoog, en de rechter ziet tientallen dossiers per zitting voorbijkomen.
Een gespecialiseerde advocaat in verkeersrecht kent de subtiliteiten van de procedure. Hij weet welke argumenten werken bij welke rechter. Hij kan onregelmatigheden in uw dossier identificeren die u nooit zou hebben opgemerkt: een probleem van territoriale bevoegdheid, een fout in de kalibratieketen van de ademtest, een vormfout in de dagvaarding.
Bovendien kan de advocaat onderhandelen. Vóór de zitting kan hij contact opnemen met het parket om een schikking voor te stellen of verzachtende omstandigheden te pleiten. Tijdens de zitting kan hij om uitstel vragen – uw verval wordt niet uitgevoerd als u geen ernstige overtreding begaat tijdens een proefperiode.
Uw aanwezigheid op de zitting is overigens niet verplicht als u wordt vertegenwoordigd door een advocaat. Deze beschikt over een volmacht die hem toestaat namens u te pleiten. Voor beroepschauffeurs – chauffeurs, vertegenwoordigers, ambachtslieden – van wie de baan afhangt van het rijbewijs, is deze gespecialiseerde vertegenwoordiging geen luxe, het is een noodzaak.
Questions fréquentes
Hoe lang duurt een onmiddellijke rijbewijsintrekking?
De onmiddellijke intrekking door de politie duurt meestal 15 dagen. Na deze termijn, als het parket de maatregel niet heeft verlengd, kunt u uw rijbewijs ophalen bij het politiebureau. Let op: dit voorspelt niet een eventueel gerechtelijk verval dat later zal komen.
Mag ik rijden tijdens mijn verval om naar het werk te gaan?
Nee, tenzij de rechter uitdrukkelijk een beperkt rijbewijs heeft toegekend voor professionele verplaatsingen – wat zeldzaam is en vereist dat u een absolute noodzaak aantoont. Rijden ondanks een verval is een misdrijf dat strafbaar is met gevangenisstraf en een boete tot €40.000.
Zijn de herstelexamens verplicht?
Niet systematisch. De rechter legt ze verplicht op bij dronkenschap achter het stuur of recidive. Voor andere overtredingen kan hij ze bevelen als hij dat nodig acht. Als u niet slaagt, moet u 6 maanden wachten voordat u ze opnieuw kunt afleggen.
Kan mijn werkgever me ontslaan als ik mijn rijbewijs verlies?
Als het rijbewijs onmisbaar is voor uw functie (chauffeur, vertegenwoordiger, bezorger), kan het verval een ontslaggrond vormen. Daarom is het cruciaal om u te laten verdedigen om de duur van het verval te minimaliseren of een beperkt rijbewijs te verkrijgen.
Wat gebeurt er als ik de ademtest weiger?
De weigering wordt gelijkgesteld met een overtreding van de 4e graad. U wordt gedagvaard voor de politierechtbank en riskeert een verplicht verval van 8 dagen tot 5 jaar, plus een boete tot €16.000. Weigeren is nooit een goede strategie.
Is mijn Belgisch verval geldig in het buitenland?
Het verval uitgesproken in België geldt op Belgisch grondgebied. Als u echter in België rijdt met een buitenlands rijbewijs tijdens uw verval, begaat u een overtreding. In het buitenland hangt het af van bilaterale overeenkomsten en lokale controles.
Quand consulter un avocat ?
- Onmiddellijke intrekking van uw rijbewijs na een controle
- Dagvaarding voor de politierechtbank voor verkeersovertreding
- Noodzaak om een verval te betwisten of uitstel te verkrijgen
- Uw baan hangt af van uw rijbewijs
- U moet de herstelexamens afleggen