Alcohol achter het Stuur in België: Sancties, Limieten en Procedures

De Belgische wet stelt de limiet op 0,5‰ bloedalcoholgehalte (0,22 mg/l uitgeademde lucht) voor gewone bestuurders. Voor beroepschauffeurs (rijbewijs C, D) en beginnende bestuurders (eerste 2 jaar) daalt de limiet naar 0,2‰.

De politie meet alcohol op twee manieren:

Ademtest (uitgeademde lucht): het apparaat langs de weg geeft een onmiddellijk resultaat. Bij positief resultaat wordt 15 minuten later een tweede test gedaan op een goedgekeurd apparaat.

Bloedtest: bevolen door de politie of op uw verzoek als u de ademtest betwist. Resultaten duren enkele weken maar leveren bewijs voor de rechtbank.

Belangrijk: wat u voelt komt niet overeen met de realiteit. Na twee standaard drankjes overschrijden de meeste mensen al 0,5‰. Lichaamsgewicht, metabolisme, maaginhoud – alles beïnvloedt het resultaat. 'Ik had maar twee biertjes' zal een rechter niet imponeren.

De Belgische wet onderscheidt verschillende niveaus:

0,5‰ tot 0,8‰ (eerste overtreding): onmiddellijke inning van €420. Geen verval, geen rechtbank.

0,8‰ tot 1,2‰: €400 boete + mogelijke onmiddellijke intrekking voor 6 uur. Voor recidivisten is de rechtbank verplicht.

1,2‰ tot 1,5‰: €550 boete + mogelijke onmiddellijke intrekking voor 6 uur. Voor recidivisten, rechtbank en verval.

Boven 1,5‰: automatische dagvaarding rechtbank. Boete van €1.600 tot €16.000, verval van 1 maand tot 5 jaar, verplichte herstelexamens.

Dronken toestand (onvermogen om het voertuig te besturen): mogelijke gevangenisstraf tot 6 maanden. Dit is de ernstigste kwalificatie.

Recidive binnen 3 jaar: straffen verdubbelen of verdrievoudigen. Tweede overtreding boven 1,5‰ kan leiden tot €40.000 boete en definitief verval.

Sinds juni 2023 heeft de politie bredere bevoegdheden voor onmiddellijke intrekking. Vanaf 0,5 mg/l uitgeademde lucht (ongeveer 1,2‰ bloed) neemt de agent uw rijbewijs ter plaatse in voor 15 dagen.

Deze administratieve maatregel staat los van latere gerechtelijke procedures. Met andere woorden, u verliest uw rijbewijs onmiddellijk, en maanden later kunt u geconfronteerd worden met een door de rechtbank opgelegd verval erbij.

De agent geeft uw rijbewijs na 15 dagen terug, tenzij het parket de maatregel verlengt. Tijdens deze periode is rijden strikt verboden – zelfs niet voor werk. Toch rijden betekent onmiddellijke inbeslagname van het voertuig en strafrechtelijke vervolging.

Praktisch gezien: als u wordt aangehouden boven de drempel, laat u uw voertuig ter plaatse of laat u het ophalen. Geen onderhandeling mogelijk. De agent kan een taxi bellen of iemand contacteren om u op te halen, maar u zult niet naar huis rijden.

Voor bloedalcohol boven 1,5‰ of recidive moet de rechter herstelexamens opleggen. U kunt uw rijbewijs niet terugkrijgen totdat u ze hebt gehaald.

De examens vinden plaats in erkende centra (VIAS, ExpertConsult, IPMT). Ze omvatten twee delen:

Psychologisch examen: gedetailleerde vragenlijsten over uw alcoholgebruik, uw rijgewoonten, uw risicoperceptie. Computertests meten reactietijd en beoordelingsvermogen.

Medisch examen: fysieke evaluatie, met name op zoek naar tekenen van chronisch alcoholgebruik (leverenzymen, algemene toestand).

Het doel van de examinator: bepalen of u veilig kunt rijden. Slagen is niet automatisch – ongeveer 20% van de kandidaten wordt bij de eerste poging ongeschikt verklaard. Bij ongeschiktheid wacht u 6 maanden voordat u opnieuw kunt proberen.

Vanaf 2026 kosten deze examens €550. Tel daarbij boetes, advocaatkosten en verzekeringsimpact – alcohol achter het stuur wordt zeer snel zeer duur.

Een zaak van alcohol achter het stuur aanvechten is moeilijk maar niet onmogelijk. Er bestaan verschillende invalshoeken:

Procedurele naleving: werd het interval van 15 minuten tussen twee tests gerespecteerd? Was het apparaat correct gekalibreerd? Werden uw rechten correct uitgelegd? Elke tekortkoming kan leiden tot uitsluiting van bewijs.

Testbetwisting: u kunt een bloedtest aanvragen als u de ademtest betwist. Bloedtestresultaten hebben voorrang op de ademtest. U moet dit echter expliciet vragen op het moment van de controle.

Verzachtende omstandigheden: context telt. Een eerste overtreding, schoon rijverleden, kritieke noodzaak van rijbewijs voor werk – de rechter houdt rekening met deze elementen.

Voorwaardelijke straf: uw advocaat kan om uitstel pleiten. U behoudt uw rijbewijs op voorwaarde dat u geen overtreding begaat tijdens de proeftijd (meestal 3 jaar). Dit is vaak het beste resultaat om op te hopen.

Belangrijk: ontkenning of agressie naar de politie werkt tegen u. Een coöperatieve houding, zelfs terwijl u uw rechten uitoefent, wordt altijd beter gewaardeerd.

Een veroordeling voor alcohol achter het stuur heeft gevolgen ver voorbij justitie.

Verzekering: uw verzekeraar kan uw contract opzeggen of alcohol achter het stuur uitsluiten van dekking. Een nieuwe verzekeraar vinden na veroordeling wordt moeilijk en duur – verwacht premies 2 tot 3 keer hoger.

Werk: voor beroepschauffeurs betekent veroordeling meestal contractbeëindiging. Voor andere beroepen kan verlies van rijbewijs leiden tot ontslag als verplaatsing vereist is.

Strafblad: rechterlijke veroordeling wordt geregistreerd op uw strafblad. Dit kan bepaalde professionele kansen beïnvloeden.

Burgerlijke aansprakelijkheid: bij een ongeval terwijl u dronken was, bent u persoonlijk aansprakelijk. De verzekeraar kan aan slachtoffers betaalde bedragen op u verhalen. Dit kan tienduizenden of honderdduizenden euro's betekenen.

Familie en sociaal: rijbewijsverlies voor meerdere maanden verstoort het dagelijks leven, werk, schoolritten, medische afspraken. De menselijke en relationele kost wordt vaak onderschat.